Door:

Harm Botje

Harm Botje

Edo Spier overleden

In Memoriam
(geen foto's bij artikel)

Op 96-jarige leeftijd is oud-journalist, architect en medeoprichter van D66 Edo Spier overleden. De bon vivant speelde jarenlang Sinterklaas op De Kring, en was in de jaren vijftig, zestig en zeventig samen met zijn Corine een niet weg te denken verschijning aan de bar.

Het zal een jaar of vier geleden zijn dat we in De Kring een avond organiseerden waarvoor het bestuur Edo Spier had uitgenodigd als spreker. Hij was toen al de negentig gepasseerd. Edo verscheen boven aan de trap, met aan zijn zijde Corine Rottschäfer, voormalig Miss World 1959, toen net de tachtig gepasseerd. Edo was gesoigneerd als altijd: gestreken overhemd, goed zittende broek, jasje, pochet; een brede glimlach in het gelooide gelaat.

Samen met oud-journalist Erna van den Berg, een goede vriendin van het echtpaar, gingen we aan een tafeltje zitten tegenover de bar. Het werd een ouderwets geanimeerde Kring-avond, zoals Corine en Edo er tallozen hebben gehad in hun lange leven.

Spier zat in de jaren zestig in het Kringbestuur. Op een prachtige foto van Eddy Posthuma de Boer is te zien hoe hij achter de bestuurstafel zit, met voorzitter Henk Kersting in het midden, terwijl Simon Vinkenoog en Jan Vrijman aandachtig zitten te luisteren. Spier was ook tien jaar lang Sinterklaas, met Rob Wout (Volkskranttekenaar Opland) als knecht. Spier is vermomd als Sinterklaas te zien op de prachtige foto die Eddy Postuma de Boer van hem maakte, omringd door een grote kinderschaar. In 1964 nam Spier de verbouwing van de sociëteit voor zijn rekening, en maakte er toen één grote ruimte van. Bij die verbouwing besloot hij de in 1948 beschilderde wanden achter houten panelen te verbergen om ze zo te bewaren voor het nageslacht. Die schilderingen waren gemaakt door Jan Bons, Joop Hardy en Jan Penraat. Maar bij een volgende verbouwing in 1997 werden die wanden alsnog gesloopt. Het was voor Spier reden om zijn Kringlidmaatschap op te zeggen. En ook die avond vier jaar geleden kon ik Spier niet overhalen om opnieuw lid te worden, maar hij vond het wél gezellig om er weer een keer te zijn!

Vergadering op De Kring, Edo Spier linksvoor

Edo Spier als Sinterklaas

Edo Spier en Corine Rottschäfer hebben elkaar leren kennen op de dansvloer van De Kring. Het verhaal is vaak verteld, ook onlangs door mijzelf in het Eeuwfeest Magazine, toen ik een profiel maakte van Paul Huf.

In 1960 kwam Edo, een geduchte rokkenjager in die jaren, later op de avond de trap naar De Kring opstommelen. Daar zag hij op de dansvloer een beeldschone, hem onbekende vrouw. Hufs toenmalige vrouw Zusje zei tegen Spier: ‘Denk maar niet dat je haar kan krijgen, ze heeft een Franse verloofde’. Aan het einde van die avond riep Spier baldadig, en na net een glaasje te veel tegen de vrouw: ‘Als je maar niet denkt dat ik met je mee naar huis ga.'

De volgende dag belde Spier met Paul Huf en vroeg om het adres van de hem onbekende vrouw. Hij ging erheen met een bos gele anjers. Boven aan de trap stond een mooi mens, met haar gezicht in de pancake, vertelde Spier later aan Kring Magazine-redacteur Erna van den Berg. Die dag zat lunch er niet meer in, maar wel een diner. En de rest is geschiedenis. In 1962 trouwde het stel, de bruidsfotograaf was vanzelfsprekend Paul Huf. ‘In het Amsterdamse stadhuis werd het huwelijk voltrokken tussen de schoonheidskeizerin en de binnenhuisarchitect,’ aldus het Algemeen Dagblad over misschien wel hét society-evenement van dat jaar in Nederland

Edo Spier en Corine Röttschafer in hun verlovingstijd

Spier was een geboren Amsterdammer. Hij kwam ter wereld op26 mei 1926, in een liberaal joods gezin. De oorlog bracht Edo door op 48 verschillende onderduikadressen; aan sommige adressen hield hij zeer slechte herinneringen over, zoals aan de smid in Schiedam. ‘Sliep met de hond, at met de hond. Werd geslagen. Pure slavernij,’ zei hij in 1995 tegen Ben Haveman van De Volkskrant. Hij zat ook nog even in Kamp Amersfoort, maar daar wilde hij tegen Haveman niet over praten. ‘Later ben ik nog even bij professor Bastiaans geweest. Even een inzinking gehad. Maar mijn instelling was: psychiater? Ben je gek. Ik los m'n eigen problemen wel op.’

Aan het einde van de oorlog brak hij door de linies heen naar het bevrijde Zuid-Nederland en meldde zich bij het Engelse leger, waarna hij met de Royal Marine Commandos naar het Verre Oosten ging om te vechten tegen de Japanners. In de laatste oorlogsmaanden werkte hij voor de Allied Forces Radio en volgde vanuit Thailand, de Filipijnen en Australië de laatste oorlogsmaanden in het Verre Oosten. Na terugkeer in Nederland haalde hij zijn kandidaatsexamen politicologie en begon als opmaker, redacteur en fotograaf bij Het Parool.

Spier was een van de gangmakers in het naoorlogse Amsterdam van de jaren vijftig, getuige dit citaat uit een verslag door een Parool-verslaggever van het Boekenbal  in maart 1953: ‘De jonge actrice Rita Maréchal danste met mijn jonge collega Edo Spier om precies 03.02 in de zaterdagmorgen zulk een woeste maar feilloze rok-en-rol (sic) dat de rest van het publiek zich om de dansvloer verenigde om dit nummer vitalisme eerst met verbijstering gade te slaan en vervolgens met een ovatie te belonen.’

Ook op De Kring was Spier in die jaren ‘een van de grootste versierders’, zo staat te lezen in het boek In Intieme Kring van Annemieke Hendriks. ‘Dat zal wel,’ reageerde Spier in 2015 tegen Erna van den Berg die hem interviewde voor het Kring Magazine. ‘Het was daar altijd feest en zuipen. In de jaren vijftig was er nauwelijks een uitgaansleven in Amsterdam. Overdag had je Eijlders, Reijnders en het Américain, maar na twaalf uur kon je alleen nog terecht op De Kring. (…) Ik werkte toen als opmaker voor Het Parool en had geen cent. Net als mijn vrienden Cees Nootenboom, Jan Hein Donner en Rijk de Gooijer. We dronken bier en jenever, meer konden we niet betalen.’

Hij was in die jaren getrouwd met de actrice Ina van Faassen. Hij had zelf verbouwd en zelf de bouwtekeningen gemaakt. Op een avond kwam Gerrit Rietveld kijken en zei: 'Zeg jongen, wat doe jij toch bij de krant; je gaat vanavond naar de Academie van Bouwkunsten morgenavond zit je op de Kunstnijverheidsschool.' Zes jaar lang studeerde Spier in de avonduren, naast zijn baan bij Het Parool. Toen hij klaar was met zijn opleiding, timmerde hij een bordje ‘architect’ op de gevel, en al snel zou hij zich ontwikkelen tot de architect die pakhuizen aan de gracht op onnavolgbare wijze kon omtoveren tot paleisjes. Hij ontwierp ook de synagoge aan de Straat van Messina in Amstelveen. Zijn laatste grote opdracht was de restauratie van het toenmalige Hoofdpostkantoor achter de Dam.

Spier was een goede vriend van Hans Van Mierlo, ze kenden elkaar uit de journalistiek, zagen elkaar ook op De Kring. In 1966 vroeg Van Mierlo of hij wilde meedoen aan de oprichting van een nieuwe politieke partij, en Spier was bij de oprichtingsvergadering van D66.Een jaar later kwamen de Kringleden Jan Vrijman, Simon Vinkenoog, Jan Hein Donner en Harry Mulisch bij elkaar in het pand waar het architectenbureau van Spier was gevestigd om samen het pamflet ‘Wij zijn gekwetst in ons rechtsgevoel’ te schrijven, naar aanleiding van de arrestatie van een aantal provo’s. Het stuk werd ondertekend door 850 wetenschappers, schrijvers en anderen, en in de krant gepubliceerd. In 1986 was het Spier die op Hans van Mierlo inpraatte toen het slecht ging met de partij en hem terughaalde in de politiek, Spier was bij die verkiezingen campagneleider, en D66 ging van zes naar tien zetels. Tussen 1991 en 1995 was Spier senator.

Nooit laten afweten, altijd doorgaan, was Spiers lijfspreuk. Dat heeft hij lang volgehouden.

Ontdek het Restaurant
Feestje? Huur een zaal